از سال ۲۰۰۳ تاکنون شعارهای زیادی در جهت نشان دادنِ اهمیتِ محیط زیست کوهستان و اهمیت حفاظت از آن، و توجه عمومی برای روز جهانی کوهستان در نظر گرفته شده است. از جمله شعارهای سالیان گذشته را می توان به شکل مشخص از سال ۲۰۱۳، مرور کرد.
جشن زندگی کوهستان (۲۰۱۳)، کشاورزی سنتی در مناطق کوهستانی (۲۰۱۴)، ترویج محصولات کوهستانی (۲۰۱۵)، فرهنگ های کوهستانی: گرامیداشت تنوع و تقویت هویت (۲۰۱۶)، کوهستان ها زیر فشار: اقلیم، گرسنگی و مهاجرت (۲۰۱۷)، کوه ها مهم اند (۲۰۱۸)، کوه ها برای جوان ها مهم اند(۲۰۱۹)، تنوع زیستی کوهستان(۲۰۲۰)، گردشگری پایدار کوهستانی(۲۰۲۱)، زنان کوه ها را به حرکت درمی آورند / نقش زنان در آینده کوهستان ها (۲۰۲۲)، احیای اکوسیستم های کوهستانی (۲۰۲۳)، «راه حل هایی برای آینده ای پایدار در کوه ها — نوآوری، سازگاری و جوانان» (۲۰۲۴).

هرچند که در کشور ما برگزاری حداقل جشن یادبود این اتفاق خود مایه خوشبختی است. نگاه ما به کوهستان و نحوه عملکرد و حفاظت مان نسبت به آن نشان از این دارد که کوهستانی ترین کشور خاورمیانه و یکی از متاثرترین کشورهای جهان از کوهستان، تنها در روز جهانی کوهستان، آن هم به لطف چند سمن خاص یاد کوهستان می افتد. ایران، کشوری کوهستانی است. سرشتِ جغرافیایی طبیعی و انسانی آن در هم آمیخته با کوهستان است. بدون توجه به شرایط کوهستانی آن، درک بسیاری از فرایندهای طبیعی در سامانه های زیستی آن امکان ندارد. شرایط جغرافیایی ایران، موقعیت آن در منطقۀ جنب حاره، در جوار عرض های میانی، در محل اتصال سه قارۀ آسیا، اروپا، آفریقا، تنوع شرایط آب وهوایی، تنوع سازندهای زمین شناسی، همگی سبب شده که محیط کوهستان های ایران، از تنوعی چشمگیر برخوردار باشد. این تنوع را می توان هم در فرایندهای هوازدگی-فرسایشی دید و هم در تنوع اشکال ژئومورفولوژیکی این سرزمین. محیط زیست کوهستان های ایران از محیط های یخچالی و آلپی مناطق مرتفع البرز، تا رشته کوه های خشک مناطق ایران مرکزی، چشم اندازهای مدیترانه ای زاگرس و ... را دربرمی گیرد. تنوع محیط زیست کوهستان های ایران فقط به زیستگاه های متنوع آن منتهی نمی شود. تنوع را می توان در گونه های شاخص گیاهی و جانوری ایران دید. وجود صدها گونۀ اِندمیک گیاهی در پهنۀ کوهساران کشور ازجمله این موارد است. وجود گونه های شاخص جانوری کوهستانی ایران مانند سمندر کوهستانی لرستان، افعی البرزی، افعی شاخ دار دم عنکبوتی، غار ماهی کور، جکوی کوتوله  وراوی  در رشته کوه های زاگرس ، گربۀ پالاس، پلنگ ایرانی، شاه روباه و ... از دیگر مستندات این امر هستند.اما شعار امسال، توجه خود را معطوف به یخچال های کوهستانی کرده است. در زمانه ای که صدای مرگ یخچال ها از گوشه و کنار جهان به گوش می رسد و آخرین یادگارهای دوران های سرد یخچالی ایران، یعنی یخارِ دماوند و سرچال علم کوه، عملاً دیگر به معنای واقعی کلمه زنده نیستند. این روزها، نه تنها خبری از این یخچالها نیست، بلکه ایران دچار نوسان و تغییرات مشخص در مسئله عمق، چگالی، مساحت و همچنین بارش برف شده است. شاید مهمترین مسئله ای که گرمایش جهانی و تغییر اقلیم میتوانست برای ایران به ارمغان بیاورد.

روز جهانی کوهستان

مجمع عمومی سازمان ملل متحد، ۱۱ دسامبر را «روز جهانی کوهستان» نامگذاری کرد. از سال ۲۰۰۳، این روز هر ساله به منظور ایجاد آگاهی در مورد اهمیت کوهستان ها برای زندگی، برجسته کردن فرصت ها و محدودیت های توسعه کوهستان و ایجاد اتحادهایی که تغییرات مثبتی را برای مردم کوهستان و محیط زیست در سراسر جهان به ارمغان می آورد، گرامی داشته می شود. سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، آژانس هماهنگ کننده برای آماده سازی و اجرای این جشن است و موظف است برگزاری آن را در سطح جهانی رهبری کند. دبیرخانه مشارکت کوهستان در بخش جنگل داری فائو مسئول هماهنگی این فرآیند بین المللی است.

روز جهانی کوهستان ۲۰۲۵ فرصتی است برای برجسته کردن اهمیت حفظ یخچال های طبیعی برای کشاورزی، امنیت آب و معیشت جوامع کوهستانی آسیب پذیر.یخچال های طبیعی، ذخایر عظیم یخ و برف که در سراسر سیاره یافت می شوند، چیزی فراتر از مناظر یخ زده هستند – آن ها شریان های حیاتی برای اکوسیستم ها و جوامع هستند. با این حال، این اجزای حیاتی سیستم های زمین در حال تحولات سریع و نگران کننده ای با پیامدهای عمیق برای همه ما هستند.مجمع عمومی سازمان ملل متحد، سال ۲۰۲۵ را به عنوان سال بین المللی حفاظت از یخچال های طبیعی اعلام کرد تا آگاهی در مورد نقش حیاتی یخچال های طبیعی، برف و یخ در سیستم آب و هوا و چرخه آب و همچنین تأثیرات گسترده ذوب سریع یخچال های طبیعی را افزایش دهد. هدف از این نامگذاری، ترویج همکاری جهانی، تقویت تحقیقات علمی و ترویج سیاست ها و اقدامات برای محافظت از یخچال های طبیعی و سیستم های کرایوسفر است.

یخچال های طبیعی و صفحات یخی حدود ۷۰ درصد از آب شیرین جهان را در خود جای داده اند. ذوب سریع آن ها نه تنها یک بحران زیست محیطی، بلکه یک بحران انسانی است که کشاورزی، انرژی پاک، امنیت آب و زندگی میلیاردها نفر را تهدید می کند. عقب نشینی آن ها، که ناشی از افزایش دمای جهانی است، شاخص بارزی از بحران آب و هوا است. ذوب شدن یخچال های طبیعی و ذوب شدن لایه های منجمد دائمی، خطراتی مانند سیل، طغیان دریاچه های یخچالی، رانش زمین یا افزایش فرسایش و رسوب را افزایش می دهد و جمعیت های پایین دست و زیرساخت های حیاتی را به خطر می اندازد.
از نظر اقتصادی، بخش هایی مانند کشاورزی، تولید برق آبی، گردشگری کوهستانی و حمل و نقل، فشار تغییرات یخچال های طبیعی را احساس می کنند. برای بسیاری از مردم بومی، یخچال های طبیعی مقدس هستند و ناپدید شدن آنها به معنای از دست دادن هویت و ارتباط با طبیعت است.

چگونه آگاهی و اقدام ایجاد کنیم؟

شعار روز جهانی کوهستان  2025 به مسئله حفاظت از یخچال های طبیعی کمک می کند و از تلاش ها برای تأکید بر نقش حیاتی مناطق کوهستانی به عنوان منبع کلیدی آب شیرین جهانی و خدمات اکوسیستمی حمایت می کند.

بیش از ۲ میلیارد نفر، از جمله بسیاری از مردم بومی، برای آب شیرین خود، از جمله برای امنیت غذایی، معیشت، نیازهای فرهنگی و خانگی خود، به ذوب یخچال های طبیعی و برف متکی هستند. برای محافظت از کوه ها و یخچال های طبیعی در برابر اثرات تغییرات اقلیمی، اقدام فوری و جمعی لازم است.
کاهش انتشار گازهای گلخانه ای برای تثبیت آب و هوا و حفظ یخچال های طبیعی حیاتی است. پیشرفت در داده ها و نظارت بر یخچال های طبیعی می تواند استراتژی های مؤثر سازگاری و کاهش را هدایت کند. مردم بومی و جوانان می توانند اقدامات جمعی را هدایت کرده و راه را به جلو هدایت کنند.
سیاست های ملی باید به چالش های مربوط به یخچال های طبیعی، از مدیریت یکپارچه آب گرفته تا ایجاد مناطق حفاظت شده و سیستم های هشدار برای خطرات یخ کره، بپردازند. همکاری جهانی برای بسیج منابع، به اشتراک گذاشتن دانش و اطمینان از حفاظت از یخچال های طبیعی برای نسل های آینده ضروری است. همان طور که روز جهانی یخچال های طبیعی ۲۰۲۵ را به یخچال های طبیعی اختصاص می دهیم، مسئولیت مشترک ما حفظ این سازندهای یخی باستانی است که گواهی حیاتی بر تاریخ زمین، منبع حیات میلیاردها نفر و مکان های مقدس برای بسیاری از فرهنگ ها هستند.
در حالی که «یخچال های طبیعی برای آب، غذا و معیشت در کوهستان ها و فراتر از آن اهمیت دارند» موضوع پیشنهادی است، کشورها، جوامع و سازمان ها می توانند روز جهانی یخچال های طبیعی ۲۰۲۵ را به روش هایی که بیشترین همخوانی را با چالش ها و اولویت هایشان دارد، جشن بگیرند و در صورت لزوم، موضوع دیگری را انتخاب کنند.